Teqball mở hàng HCĐ cho Việt Nam ở Asiad 20: Đọc từ chiếc bàn cong

Trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ Teqball kết thúc nhanh hơn tôi tưởng. Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi bước vào bàn cong trước cặp Dsouza Quimcy Joaquim và Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ, rồi chốt tỷ số 2-0 mà không để đối thủ kéo được ván nào vào thế cân bằng. Tấm HCĐ đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20 đến từ một môn thi lần đầu được đưa vào chương trình đại hội. Tôi ngồi đủ gần để nghe tiếng bóng dội xuống mặt bàn cong. Không có khán đài cuồng nhiệt, không có làn sóng người đứng dậy ở phút cuối. Chỉ có tiếng bước chân đổi hướng và tiếng trọng tài đọc điểm. Sân không khán giả, nhưng tôi vẫn nghe thấy nhịp đập của cả một tập thể. Teqball là môn kết hợp những yếu tố của bóng đá và bóng bàn. Bàn thi đấu uốn theo một vòng cung, VĐV kiểm soát bóng bằng mọi bộ phận cơ thể trừ tay và cánh tay, mỗi bên được chạm bóng tối đa ba lần trước khi đưa bóng sang phần bàn đối phương. Không được chạm cùng một bộ phận cơ thể hai lần liên tiếp, không được chạm tay vào bàn khi bóng còn sống. Ở nội dung đôi, hai VĐV phải luân phiên chạm bóng, nghĩa là không ai được đứng ngoài nhịp. Đây là lần đầu teqball góp mặt ở một kỳ Asiad. Với một môn mới như vậy, khoảng cách giữa các đoàn thường không nằm ở thể lực mà nằm ở kỹ thuật nền: cảm giác bóng, độ chính xác của điểm chạm đầu tiên và khả năng giữ bóng thấp. Teqball còn khá mới lạ ở Việt Nam, và Minh Tân cùng Gia Nghi không phải cặp đôi được đánh giá cao nhất ở nội dung đôi nam nữ. Họ vào trận với lợi thế của người không có gì để mất, thứ lợi thế thường có giá trị thật ở những môn ra đời muộn. Theo danh sách thi đấu chính thức của ban tổ chức Asiad 20, hai trận tranh HCĐ của teqball diễn ra trong buổi sáng ngày 20/9, cùng khung giờ với nội dung kata biểu diễn cá nhân nữ của môn Karate. Nội dung đôi nam nữ khó ở chỗ mỗi bên chỉ có hai người, và luật luân phiên chạm bóng biến mọi pha bóng thành một bài toán phân chia không gian. Người đứng gần lưới không được chọn vị trí tùy thích; người đứng xa phải xử lý bóng bổng bằng ngực, bằng đùi hoặc bằng đầu. Nhịp độ trận đấu vì thế không do ai chạy nhanh hơn quyết định, mà do ai giữ được điểm chạm đầu tiên sạch hơn. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở nhiều bộ môn đối kháng lẫn bóng, điều tôi ghi lại nhiều nhất ở hai ván này là số lần Minh Tân và Gia Nghi buộc đối phương phải đỡ bóng trong thế lưng cong về phía bàn. Cặp Ấn Độ có những pha dứt điểm mạnh nhưng thiếu phương án hai: khi bị đẩy ra xa bàn, họ gần như chỉ còn một lựa chọn là đưa bóng lên cao, và bóng cao trước một cặp giữ cự ly tốt thì thường là điểm tặng. Tỷ số 2-0 vì thế không phản ánh một trận đấu dễ, mà phản ánh một trận đấu được kiểm soát. Ở nội dung đôi nam, đội tuyển Teqball Việt Nam đã bỏ lỡ cơ hội giành thêm huy chương. Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ sáng 20/9. Có những trận thua không nằm ở tỉ số, mà nằm ở ánh mắt họ khi rời sân. Tôi viết từ đó. Một tấm HCĐ ở nội dung đôi nam nữ và một trận thua ở nội dung đôi nam trong cùng buổi sáng cho thấy điều đáng chú ý hơn cả: chiều sâu đội hình của teqball Việt Nam chưa đủ để chịu được hai trận lớn trong cùng một khung giờ. Cùng buổi sáng 20/9, môn Karate mang về tấm HCĐ thứ hai. Bùi Ngọc Nhi thua võ sĩ chủ nhà Nhật Bản Ono Maho 0-5 ở trận mở màn, rồi lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc 5-0 và Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành HCĐ nội dung kata biểu diễn cá nhân nữ. Để đọc đúng ba kết quả đó, cần nhớ cách chấm điểm kata biểu diễn. Ban giám định gồm năm người, mỗi người chọn một trong hai võ sĩ bằng cờ. Kết quả 5-0 nghĩa là cả năm giám định đều chọn cùng một người, còn 4-1 là bốn trên năm. Một thất bại 0-5 ở trận đầu không phải một buổi thi hỏng, mà là khoảng cách bị phơi ra ở đúng thời điểm khó nhất: gặp võ sĩ chủ nhà, ở nội dung mà ban giám định quen nhìn những đường quyền Nhật Bản hơn những bài kata mà võ sĩ Việt Nam tập theo hệ thống quốc tế. Điều Ngọc Nhi làm được sau đó mới là phần đáng ghi. Thắng Choi Haeun 5-0 đồng nghĩa cô lấy lại sự đồng thuận tuyệt đối của ban giám định chỉ trong vòng một trận. Kết quả 4-1 trước Leong Wai Yee Shannon cho thấy cô vẫn giữ được độ ổn định ở trận thứ ba của buổi sáng, thời điểm hầu hết võ sĩ bắt đầu mất kiểm soát hơi thở. Thành tích này nối tiếp những dấu ấn của cô tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á. Sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn Trung Quốc vươn lên đứng đầu bảng tổng sắp huy chương với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ. VĐV Lin Xinyu ở nội dung ba môn phối hợp nữ là người mang về tấm HCV đầu tiên cho Trung Quốc tại Asiad 20. Đoàn chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ chín với 2 tấm HCĐ. Nhìn bảng tổng sắp ở thời điểm này, phản ứng dễ gặp là kết luận rằng kỳ đại hội đang diễn ra không tốt. Cách đọc đó bỏ qua cấu trúc nhóm môn. Teqball là môn mới, và huy chương ở môn mới thường không phản ánh nền tảng thể thao của một quốc gia mà phản ánh tốc độ bắt nhịp của một nhóm nhỏ VĐV. Karate kata biểu diễn lại là nội dung mà nhiều đoàn châu Á đã phát triển trong nhiều thập niên. Hai tấm HCĐ ở hai nội dung có tính chất hoàn toàn khác nhau không thể dùng để dự báo phần còn lại của đại hội, khi những nhóm môn có mật độ huy chương dày hơn vẫn chưa khởi tranh. Có một điểm khác cần nói rõ. Giới truyền thông đếm huy chương, còn VĐV đếm số lần chạm bóng đúng. Trước khi là cầu thủ, họ là con người; trước khi ghi bàn, họ phải vượt qua chính mình. Áp lực của tấm huy chương đầu tiên thường không nằm ở đối thủ phía bên kia bàn, mà nằm ở chỗ nó được chờ đợi như một sự giải tỏa cho cả đoàn. Một tấm HCĐ không xóa được khoảng cách về chiều sâu đội hình, và cũng không nên bị đọc như một bảo chứng cho phần còn lại của đại hội. Ngày 22/9, Bùi Ngọc Nhi cùng các đồng đội bước vào tứ kết kata đồng đội nữ gặp Nepal. Đây là tín hiệu nội bộ đáng theo dõi nhất trong hai ngày tới. Kata đồng đội đòi hỏi sự đồng nhất về nhịp thở và biên độ động tác, tức là một phép thử khác hoàn toàn so với phần thi cá nhân. Nếu Ngọc Nhi mang được sự ổn định của buổi sáng 20/9 vào bài đồng đội, đoàn thể thao Việt Nam có thêm một cơ hội thật. Còn nếu không, ít nhất chúng ta đã biết chính xác mình đang đứng ở đâu — và với một môn lần đầu góp mặt ở Asiad như teqball, việc biết mình đứng ở đâu là bước đầu tiên để đứng vững hơn.