Lá thư của Infantino gửi 211 liên đoàn: bản kiểm tra tính hợp lệ trước đại hội tháng 3

Ngày 21 tháng 9 năm 2026, 211 liên đoàn thành viên của FIFA nhận cùng một lá thư. Người ký là Gianni Infantino. Lá thư đề nghị rà soát độc lập quy trình ra quyết định của FIFA, mở các cuộc tham vấn với liên đoàn châu lục và thành viên, đồng thời cam kết rằng quan điểm của mỗi liên đoàn về các đề xuất quản trị sẽ không ảnh hưởng tới cách FIFA đối xử với họ.

Tôi đọc lá thư ấy ở Berlin, trên chiếc bàn nơi bản in Quy chế Chuyển nhượng và Tư cách Cầu thủ (RSTP) nằm bên trái, bảng số liệu trận đấu nằm bên phải. Nghề cũ để lại một thứ tự đọc: điều khoản trước, thông cáo sau.

Hôm sau, ngày 22 tháng 9, chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Đức (DFB) Bernd Neuendorf nói: “Tôi coi lá thư của Gianni Infantino là một nước đi minh bạch nhằm bảo đảm việc tái đắc cử vào năm tới.” Ông nói thêm rằng FIFA đã nhận ra thay đổi là thiết yếu, nhưng Infantino không phải người phù hợp để dẫn dắt tiến trình cải tổ, bởi ông đã đánh mất toàn bộ uy tín. Neuendorf cũng là thành viên Hội đồng FIFA, cơ quan ra quyết định chính của tổ chức này.

Một kế hoạch bị bỏ, một niềm tin bị rút

Tháng 7 năm 2026, FIFA bỏ kế hoạch bán 20% cổ phần trong công ty quyền thương mại, gồm bản quyền World Cup, sau phản đối mạnh và những lời đe dọa tẩy chay. UEFA, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) và CONCACAF nói họ không được tham vấn ở bất kỳ giai đoạn nào, và UEFA tuyên bố đã mất niềm tin vào người đứng đầu FIFA. Đại hội bầu chủ tịch diễn ra tháng 3 năm sau, tới nay chưa có ứng viên đối trọng nào đủ mạnh.

Trong lịch sử FIFA, đây là lần thứ hai trong hơn một thập kỷ một chủ tịch phải mở lại câu chuyện cải tổ để giữ ghế. Năm 2026, sau các cáo buộc tham nhũng, FIFA lập Ủy ban Quản trị Độc lập do giáo sư luật Mark Pieth đứng đầu. Di sản của nó là một bộ quy chế đạo đức dày hơn, hai phòng điều tra độc lập, và một chủ tịch vẫn tại vị đến năm 2026. Cái thang phạt trong lịch sử ấy nói một điều: FIFA giỏi nhất ở việc viết lại luật, chậm nhất ở việc để luật viết lại mình.

Ba điều khoản và một khoảng trống

Điều khoản thứ nhất, rà soát độc lập, hấp dẫn về hình thức. Điều khoản thứ hai, tham vấn với các liên đoàn châu lục, đúng quy trình. Điều khoản thứ ba mới đáng đọc kỹ: cam kết rằng lập trường của mỗi liên đoàn sẽ không ảnh hưởng tới cách FIFA đối xử với họ, và các chương trình phát triển, hỗ trợ vẫn chạy theo quy định hiện hành.

Đọc như một bản kiểm tra tính hợp lệ, điều khoản ba xử lý nỗi sợ, chứ không xử lý sự phụ thuộc. FIFA nắm ba dòng chảy mà không liên đoàn nào muốn bị cắt: tiền hỗ trợ phát triển theo chu kỳ, phù hiệu trọng tài quốc tế cùng các khóa tập huấn, và quyền phân công trọng tài cho vòng loại World Cup. Bảo đảm rằng bỏ phiếu trái ý sẽ không bị phạt không làm giảm mức phụ thuộc đó, chỉ làm nó dễ chịu hơn khi phải nói ra.

Số học của phòng bỏ phiếu nói phần còn lại. 211 liên đoàn, mỗi liên đoàn một phiếu, cần 106 phiếu để thắng. UEFA có 55 thành viên, AFC 47, CONCACAF 41 — tổng 143, vượt xa ngưỡng tối thiểu. Ba khối ấy từng cùng nhau phản đối kế hoạch bán cổ phần. Họ vẫn không ra ứng viên, vì lợi ích kinh tế, lịch thi đấu và dòng tiền của mỗi khối chảy theo hướng khác nhau. Đoàn kết trong phản đối rẻ hơn nhiều so với đoàn kết trong đề cử.

Khi điều khoản 17 nằm trên bàn nghị án, tôi nhớ cái cách Neymar bước qua luật mà không cần nhìn xuống chân. Năm 2026, tôi dành 2.500 chữ cho Điều 17 RSTP để chỉ ra rằng một liên đoàn thành viên không thể tự bảo vệ mình khi trung tâm không muốn bị kiểm tra. Bản án ở đây nằm ở kiến trúc, không nằm ở con người. Rà soát độc lập chỉ có nghĩa khi người chọn người rà soát, người định nghĩa phạm vi rà soát và người trả tiền cho cuộc rà soát không cùng một chỗ.

Đêm đối đầu với VAR, tôi học được rằng công nghệ không có lỗi. Người vận hành nó mới có.

Cảm xúc và luật lệ

VAR không sai. Sai là cái cách ta tin nó có thể thay một đêm trọng tài phạm sai lầm. Ở Saint Petersburg, đêm 10 tháng 7 năm 2026, tôi bình luận trận bán kết Pháp – Bỉ cho một đài Berlin và nói rằng pha húc vai của Blaise Matuidi vào Thibaut Courtois là lỗi đọc tình huống, không phải lỗi kỹ thuật. Dữ liệu bàn thắng kỳ vọng khi đó cho Bỉ 1,8 và Pháp 0,7, còn tỉ số là 1-0 cho Pháp. Số liệu đo được cơ hội, không đo được quyền quyết định.

Neuendorf đúng khi gọi lá thư là nước đi chính trị. Nhưng cả hai phía đang lệch trọng tâm: họ tranh nhau về một cái tên, trong khi vấn đề nằm ở cơ chế. Không có ứng viên đối trọng, phương án khả thi nhất không phải thay người, mà là cắt quyền: giới hạn nhiệm kỳ, yêu cầu đa số đặc biệt cho mọi thương vụ bán quyền thương mại, công khai các khoản chi cho liên đoàn thành viên.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi qua tám kỳ World Cup, tôi thấy cơ chế luôn thắng nhân vật trong dài hạn. Khi trọng tài biên phất cờ sai, khán đài chỉ nhìn thấy ông ta. Hệ thống chỉ được sửa khi người ta nhìn vào cả tổ trọng tài, cả cách phân công, cả người ngồi ở phòng VAR.

Và một điều DFB khó nói to: bóng đá Đức từng trải qua khủng hoảng quản trị khi chủ tịch liên đoàn phải từ chức năm 2026 sau tranh cãi nội bộ. Đòi một VAR sạch trong khi màn hình của mình nứt thì lập luận yếu đi rất nhiều.

Điều còn lại

Nếu không ai ra tranh cử, cải tổ phải đi qua điều lệ, không qua khẩu hiệu. Một điều khoản giới hạn nhiệm kỳ cần 106 phiếu; nó rẻ hơn một chiến dịch tranh cử và khó đảo ngược hơn một lời hứa. Liệu 211 liên đoàn có dám sửa luật trước khi bước vào phòng bỏ phiếu, hay họ sẽ lại chờ xem ai trả tiền cho chuyến bay tới đại hội?